Nhà ở cho thuê và nhà thương mại giá phù hợp lần đầu được đề xuất bổ sung vào dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), hướng tới hoàn thiện hành lang pháp lý, đa dạng hóa nguồn cung và tạo thêm cơ hội tiếp cận nhà ở cho người dân có thu nhập trung bình và thấp.
Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở ngày càng gia tăng tại các đô thị và khu công nghiệp, Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) với nhiều nội dung đáng chú ý. Một trong những điểm nhấn của dự thảo là đề xuất xây dựng khung pháp lý riêng cho hai loại hình mới gồm nhà ở cho thuê và nhà ở thương mại giá phù hợp, góp phần từng bước thay đổi cơ cấu phát triển thị trường bất động sản theo hướng cân bằng và bền vững.
Định hình mô hình nhà ở cho thuê với sự tham gia của Nhà nước
Theo dự thảo, nhà ở cho thuê được xác định là các công trình do tổ chức hoặc cá nhân đầu tư nhằm phục vụ mục đích cho thuê. Trong đó, Nhà nước sẽ đóng vai trò chủ đạo trong việc hình thành quỹ nhà thông qua nguồn vốn ngân sách, tạo thêm nguồn cung nhà ở ổn định cho các nhóm đối tượng có nhu cầu.
Đối tượng được thuê không chỉ bao gồm những người thuộc diện hưởng chính sách nhà ở xã hội như hộ nghèo, công nhân, lực lượng vũ trang, cán bộ, công chức, viên chức và sinh viên, mà còn mở rộng tới người lao động thông qua quỹ nhà do Quỹ Nhà ở quốc gia phát triển.
Dự thảo cũng quy định rõ điều kiện thuê nhằm bảo đảm chính sách được thực hiện đúng đối tượng. Theo đó, người đăng ký thuê phải chưa có nhà ở thuộc quyền sở hữu hoặc nếu đã có thì diện tích nhà ở bình quân đầu người thấp hơn mức tối thiểu do Chính phủ quy định.
Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư phát triển nhà cho thuê
Để tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư, Bộ Xây dựng đề xuất nhiều cơ chế hỗ trợ về tài chính và khai thác dự án.
Theo đó, chủ đầu tư được phép sử dụng tối đa 20% tổng diện tích sàn của dự án để phát triển các hoạt động thương mại, dịch vụ nhằm tạo thêm nguồn thu, qua đó giảm giá thuê nhà cho người dân.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn được hưởng ưu đãi về thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với doanh thu từ hoạt động cho thuê nhà.
Đối với giá thuê, dự thảo quy định việc xác định giá phải bảo đảm tính đúng, tính đủ các chi phí đầu tư, vận hành và khấu hao tài sản, nhưng không tính vào giá những khoản hỗ trợ hoặc ưu đãi mà Nhà nước dành cho dự án.
Thay đổi tư duy phát triển thị trường nhà ở
Đề xuất của Bộ Xây dựng được đưa ra trong bối cảnh nhiều chủ trương lớn của Trung ương yêu cầu chuyển dịch mạnh mô hình phát triển nhà ở.
Trước đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê trong chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2030.
Theo định hướng này, bên cạnh các dự án nhà ở để bán, Việt Nam sẽ từng bước phát triển mạnh phân khúc căn hộ cho thuê tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu kinh tế và các vùng động lực nhằm đáp ứng nhu cầu an cư của lực lượng lao động và người dân có thu nhập trung bình.
Bổ sung khái niệm nhà thương mại giá phù hợp
Một nội dung mới khác trong dự thảo là việc bổ sung loại hình nhà ở thương mại giá phù hợp.
Theo đề xuất, đây là các dự án nhà ở được đầu tư theo cơ chế thị trường để bán, cho thuê hoặc thuê mua nhưng được Nhà nước hỗ trợ về cơ chế nhằm bảo đảm mức giá phù hợp với khả năng chi trả của đa số người dân.
Điểm đáng chú ý là giá bán và giá thuê mua sẽ do UBND cấp tỉnh quyết định theo từng khu vực trên cơ sở điều kiện thực tế của địa phương. Tuy nhiên, mức giá vẫn phải bảo đảm tính đúng, tính đủ các chi phí đầu tư để doanh nghiệp có thể triển khai dự án hiệu quả.
Siết điều kiện chuyển nhượng để tránh đầu cơ
Nhằm bảo đảm đúng mục tiêu hỗ trợ người có nhu cầu ở thực, dự thảo cũng đề xuất nhiều quy định quản lý việc sở hữu và chuyển nhượng nhà ở thương mại giá phù hợp.
Theo đó, người mua hoặc thuê mua sẽ không được phép chuyển nhượng căn hộ trong thời hạn tối thiểu 5 năm kể từ khi hoàn thành nghĩa vụ thanh toán.
Đồng thời, đối tượng được mua phải là công dân Việt Nam và chỉ được sở hữu tối đa một căn hộ trong cùng một dự án, qua đó hạn chế tình trạng đầu cơ hoặc mua đi bán lại nhằm trục lợi chính sách.
Cần hoàn thiện tiêu chí và cơ chế ưu đãi
Tại hội nghị lấy ý kiến về dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) do Bộ Xây dựng tổ chức ngày 3/7, nhiều chuyên gia và doanh nghiệp đánh giá việc bổ sung hai loại hình nhà ở mới là cần thiết nhằm đa dạng hóa nguồn cung và đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường.
Tuy nhiên, các ý kiến cũng cho rằng cần quy định cụ thể hơn về tiêu chuẩn, điều kiện, tiêu chí kỹ thuật cũng như quy trình thẩm định để tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho các địa phương khi triển khai.
Bên cạnh đó, nhiều đại biểu đề xuất hoàn thiện các chính sách ưu đãi về đất đai, tín dụng, tài chính và đầu tư nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội cũng như nhà ở thương mại giá phù hợp với quy mô lớn hơn.
Nếu được thông qua, những quy định mới sẽ góp phần hoàn thiện chính sách phát triển nhà ở theo hướng đa dạng sản phẩm, mở rộng khả năng tiếp cận nhà ở cho người dân, đồng thời tạo động lực để thị trường bất động sản phát triển ổn định, minh bạch và bền vững trong những năm tới.