Bộ Tài chính vừa ban hành quy định mới về bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp trong hoạt động kiểm toán độc lập. Theo đó, các doanh nghiệp kiểm toán phải duy trì liên tục việc mua bảo hiểm cho kiểm toán viên hành nghề hoặc trích lập quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp nhằm nâng cao năng lực bảo vệ quyền lợi của khách hàng và tăng cường trách nhiệm nghề nghiệp trong lĩnh vực kiểm toán.
Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 76/2026/TT-BTC ngày 29/6/2026 hướng dẫn việc mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho kiểm toán viên hành nghề hoặc trích lập quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp trong hoạt động kiểm toán độc lập. Thông tư sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.
Bắt buộc duy trì bảo hiểm hoặc quỹ dự phòng trong suốt thời gian hoạt động
Theo quy định mới, doanh nghiệp kiểm toán có trách nhiệm lựa chọn một trong hai hình thức gồm mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho kiểm toán viên hành nghề hoặc trích lập quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp.
Đáng chú ý, nghĩa vụ này phải được duy trì liên tục trong toàn bộ thời gian doanh nghiệp đủ điều kiện cung cấp dịch vụ kiểm toán, không được để xảy ra tình trạng gián đoạn.
Chi phí mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cũng như khoản trích lập quỹ dự phòng đều được hạch toán vào chi phí quản lý doanh nghiệp, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động thực hiện các quy định mới mà không làm phát sinh cơ chế hạch toán riêng.
Quỹ dự phòng được trích 1% doanh thu dịch vụ đảm bảo
Đối với doanh nghiệp lựa chọn phương án trích lập quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp, Thông tư quy định việc trích lập được thực hiện vào cuối mỗi năm tài chính.
Mức trích bằng 1% doanh thu từ dịch vụ đảm bảo của năm tài chính tương ứng và được tính vào chi phí quản lý doanh nghiệp.
Tuy nhiên, nhằm bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn vốn, Bộ Tài chính cũng quy định số dư quỹ dự phòng không được vượt quá 10% doanh thu dịch vụ đảm bảo của năm tài chính hiện hành.
Nếu số dư quỹ vượt ngưỡng này, doanh nghiệp phải thực hiện hoàn nhập phần vượt và ghi giảm chi phí quản lý doanh nghiệp theo đúng quy định kế toán.
Tăng cơ chế bảo vệ khách hàng khi phát sinh rủi ro nghề nghiệp
Thông tư cũng quy định rõ cơ chế xử lý trong trường hợp doanh nghiệp kiểm toán phải bồi thường thiệt hại do lỗi nghề nghiệp gây ra cho đơn vị được kiểm toán hoặc các tổ chức, cá nhân sử dụng kết quả kiểm toán.
Trong trường hợp đã tham gia bảo hiểm, doanh nghiệp sẽ được doanh nghiệp bảo hiểm hoặc chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam thực hiện bồi thường theo phạm vi và điều kiện của hợp đồng bảo hiểm đã ký kết.
Đối với doanh nghiệp lựa chọn hình thức trích lập quỹ, nguồn quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp sẽ được sử dụng để chi trả các khoản bồi thường theo quy định.
Chi phí vượt mức bồi thường được hạch toán vào chi phí quản lý
Trường hợp số tiền bồi thường thực tế lớn hơn mức chi trả của doanh nghiệp bảo hiểm hoặc vượt quá số dư quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp, phần chênh lệch còn thiếu sẽ được tính vào chi phí quản lý doanh nghiệp.
Khoản chi này được xác định sau khi đã trừ phần bồi hoàn từ các tổ chức hoặc cá nhân gây ra thiệt hại (nếu có), bảo đảm việc xử lý đúng theo quy định của pháp luật hiện hành.
Nâng cao tính chuyên nghiệp và an toàn trong hoạt động kiểm toán
Việc ban hành Thông tư số 76/2026/TT-BTC được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong khung pháp lý đối với hoạt động kiểm toán độc lập. Quy định mới không chỉ tăng cường trách nhiệm nghề nghiệp của doanh nghiệp kiểm toán và kiểm toán viên hành nghề mà còn góp phần bảo vệ tốt hơn quyền lợi của khách hàng, nhà đầu tư và các tổ chức sử dụng kết quả kiểm toán.
Thông qua cơ chế bảo hiểm hoặc quỹ dự phòng rủi ro, hoạt động kiểm toán được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch, chuyên nghiệp và khả năng xử lý các rủi ro phát sinh, qua đó củng cố niềm tin đối với thị trường dịch vụ kiểm toán tại Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.