Việc trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được ứng dụng sâu rộng trong hoạt động báo chí đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao năng suất sản xuất tin, bài và tối ưu quy trình làm việc. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích đó là yêu cầu ngày càng cao về tính minh bạch, trách nhiệm biên tập và kiểm soát thông tin. Từ ngày 1/7/2026, các cơ quan báo chí sử dụng AI sẽ phải tuân thủ những quy định chặt chẽ hơn, trong đó nổi bật là yêu cầu bắt buộc gắn nhãn đối với các nội dung được AI tạo ra hoặc chỉnh sửa.
Đây là nội dung đáng chú ý tại Nghị định số 237/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Báo chí, góp phần thiết lập khung pháp lý rõ ràng cho việc ứng dụng AI trong lĩnh vực truyền thông.
AI được khuyến khích ứng dụng nhưng phải đặt dưới sự kiểm soát của con người
Theo quy định mới, các cơ quan báo chí được phép sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong nhiều khâu như thu thập thông tin, sản xuất, biên tập, phân tích, phân phối nội dung và các hoạt động nghiệp vụ khác.
Tuy nhiên, việc ứng dụng AI phải bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về báo chí, pháp luật về trí tuệ nhân tạo cũng như các quy định pháp luật có liên quan.
Đặc biệt, AI chỉ đóng vai trò công cụ hỗ trợ. Trách nhiệm cuối cùng đối với mọi sản phẩm báo chí vẫn thuộc về cơ quan báo chí và đội ngũ biên tập. Mọi nội dung do AI tạo ra hoặc hỗ trợ tạo ra đều phải được kiểm chứng, rà soát trước khi công bố nhằm bảo đảm tính chính xác, hợp pháp và khách quan của thông tin.
Nội dung do AI tạo ra phải được gắn nhãn rõ ràng
Một trong những điểm mới quan trọng của Nghị định là yêu cầu các cơ quan báo chí phải thông báo và gắn nhãn đối với các sản phẩm được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng trí tuệ nhân tạo nếu có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật hoặc nội dung phản ánh.
Việc gắn nhãn phải được thực hiện ở vị trí dễ nhận biết, áp dụng đối với nhiều loại hình như văn bản, hình ảnh, âm thanh và video.
Quy định này được kỳ vọng sẽ giúp độc giả nhận biết rõ phạm vi tham gia của AI trong quá trình sản xuất nội dung, đồng thời nâng cao tính minh bạch và củng cố niềm tin đối với báo chí trong kỷ nguyên số.
Nghiêm cấm AI tạo hoặc phát tán thông tin sai sự thật
Bên cạnh việc khuyến khích ứng dụng công nghệ mới, Nghị định cũng đặt ra những giới hạn rõ ràng nhằm ngăn chặn nguy cơ lạm dụng AI.
Theo đó, các cơ quan báo chí không được sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để tạo lập hoặc lan truyền thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc hoặc các nội dung có khả năng ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội cũng như xâm phạm danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Quy định này được xem là bước đi cần thiết trong bối cảnh công nghệ AI ngày càng có khả năng tạo ra các sản phẩm mô phỏng chân thực, khiến việc phân biệt nội dung thật – giả trở nên khó khăn hơn.
Tăng cường trách nhiệm quản trị và kiểm soát rủi ro
Không chỉ quản lý nội dung, Nghị định còn yêu cầu các cơ quan báo chí xây dựng quy trình nội bộ đối với việc sử dụng AI.
Theo đó, mỗi đơn vị phải thiết lập hệ thống thẩm định, biên tập, kiểm soát rủi ro và xác định rõ trách nhiệm của từng cá nhân trong quá trình ứng dụng AI vào hoạt động báo chí.
Đồng thời, cơ quan báo chí phải lưu giữ đầy đủ nhật ký hoạt động và hồ sơ kỹ thuật liên quan để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra khi cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu.
Trong trường hợp cần thiết, các đơn vị báo chí cũng có trách nhiệm cung cấp các nội dung được AI hỗ trợ hoặc tạo ra nhằm phục vụ việc kiểm tra, xác minh và xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật.
Hoàn thiện điều kiện hoạt động của cơ quan báo chí
Ngoài các quy định liên quan đến AI, Nghị định 237/2026/NĐ-CP còn bổ sung nhiều nội dung về điều kiện hoạt động báo chí.
Đối với các tổ chức xã hội và tổ chức xã hội – nghề nghiệp có nhu cầu thành lập cơ quan báo chí, Nghị định quy định rõ các tiêu chí về thời gian hoạt động, số lượng hội viên, đội ngũ nhân sự và điều kiện cơ sở vật chất.
Theo đó, tổ chức phải có thời gian hoạt động tối thiểu ba năm, có ít nhất 150 hội viên chính thức, đội ngũ tối thiểu bảy nhân sự, trong đó có ít nhất ba người được cấp thẻ nhà báo, cùng trụ sở ổn định đáp ứng yêu cầu hoạt động.
Nghị định cũng quy định cụ thể điều kiện để cơ quan báo chí được mở thêm loại hình báo chí, xuất bản thêm ấn phẩm, phụ trương hoặc xây dựng chuyên trang báo điện tử. Các điều kiện này tập trung vào việc bảo đảm đúng tôn chỉ, mục đích hoạt động, đáp ứng yêu cầu về nhân sự, hạ tầng kỹ thuật, an toàn thông tin và phương án tổ chức vận hành.
Hướng tới nền báo chí số minh bạch và có trách nhiệm
Việc Nghị định 237/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý đối với hoạt động báo chí trong thời đại trí tuệ nhân tạo.
Trong bối cảnh AI ngày càng trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho các tòa soạn, việc yêu cầu minh bạch nguồn gốc nội dung, tăng cường trách nhiệm biên tập và xây dựng quy trình kiểm soát chặt chẽ được xem là nền tảng để công nghệ phát huy hiệu quả mà vẫn bảo đảm các giá trị cốt lõi của báo chí.
Những quy định mới không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi của độc giả trước nguy cơ thông tin sai lệch, mà còn tạo điều kiện để các cơ quan báo chí ứng dụng AI một cách an toàn, chuyên nghiệp và có trách nhiệm trong tiến trình chuyển đổi số của ngành truyền thông.