Trong khi hàng loạt sân bay mới được đề xuất bổ sung để mở rộng mạng lưới hàng không quốc gia, Cục Hàng không Việt Nam cũng kiến nghị đưa hai sân bay ra khỏi quy hoạch. Động thái này phản ánh định hướng tái cơ cấu hệ thống cảng hàng không theo hướng tập trung nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải và nâng cao hiệu quả khai thác.
Mạng lưới sân bay sẽ tiếp tục mở rộng
Theo dự thảo điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Việt Nam dự kiến có 33 cảng hàng không vào năm 2030, gồm 17 cảng quốc tế và 16 cảng nội địa.
Đến năm 2050, mạng lưới sẽ được mở rộng lên 36 cảng hàng không, trong đó có 19 cảng quốc tế và 17 cảng nội địa. Hệ thống được kỳ vọng phục vụ khoảng 236,3 triệu lượt hành khách và 3,75 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030, với mục tiêu hơn 95% dân số có thể tiếp cận sân bay trong bán kính 100 km.
Xa hơn, Việt Nam hướng tới hình thành hai trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế quy mô khu vực tại vùng Thủ đô Hà Nội và vùng TP.HCM, đồng thời nâng tỷ lệ người dân tiếp cận sân bay trong phạm vi 100 km lên khoảng 97% vào năm 2050.
Hàng loạt sân bay mới được đề xuất bổ sung
Điểm đáng chú ý trong dự thảo là đề xuất bổ sung 5 cảng hàng không mới gồm Gia Bình, Thổ Chu, Vân Phong, Măng Đen và Ninh Bình.
Trong đó, Gia Bình được định hướng trở thành đầu mối hàng không mới của vùng Thủ đô, chia sẻ áp lực khai thác với Nội Bài.
Măng Đen được kỳ vọng tạo cú hích cho phát triển du lịch và kinh tế khu vực Tây Nguyên, trong khi Vân Phong sẽ phục vụ chiến lược phát triển Khu kinh tế Vân Phong thành trung tâm du lịch, dịch vụ và logistics quốc tế.
Riêng Ninh Bình được nghiên cứu bổ sung sau năm 2030, tuy nhiên sẽ tiếp tục được đánh giá kỹ lưỡng do khu vực Đồng bằng sông Hồng đã có mật độ sân bay khá dày.
Bên cạnh việc bổ sung sân bay mới, dự thảo cũng đề xuất nâng cấp một số cảng hàng không hiện hữu.
Đáng chú ý, Quảng Trị và Côn Đảo được đề xuất nâng từ cấp 4C lên 4E, đủ điều kiện khai thác máy bay thân rộng. Trong đó, Côn Đảo sẽ được định hướng trở thành sân bay quốc tế. Đến năm 2050, Cao Bằng cũng được đề xuất nâng lên cấp 4E và trở thành cảng hàng không quốc tế.
Hai sân bay dự kiến bị loại khỏi quy hoạch
Trái ngược với xu hướng mở rộng mạng lưới, Cục Hàng không Việt Nam đề xuất đưa Cảng hàng không Biên Hòa và Cảng hàng không quốc tế Hải Phòng ra khỏi quy hoạch hệ thống cảng hàng không dân dụng.
Đây là nội dung thu hút nhiều sự quan tâm bởi cả hai đều từng được kỳ vọng sẽ góp phần chia sẻ áp lực cho các sân bay hiện hữu.
Biên Hòa không còn phù hợp với quy hoạch vùng
Theo Cục Hàng không, khu vực Đông Nam Bộ hiện đã có ba sân bay nằm trong phạm vi gần nhau gồm Tân Sơn Nhất, Long Thành và Biên Hòa.
Trong khi Tân Sơn Nhất và Long Thành được xác định là hai trung tâm hàng không chiến lược của khu vực phía Nam với quy mô khai thác rất lớn, việc phát triển thêm hoạt động hàng không dân dụng tại Biên Hòa có nguy cơ làm gia tăng áp lực điều hành bay và giảm hiệu quả khai thác vùng trời.
Ngoài yếu tố kỹ thuật, sân bay Biên Hòa còn nằm giữa khu vực đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao và có vai trò đặc biệt về quốc phòng, an ninh. Vì vậy, việc phát triển thành sân bay dân dụng được đánh giá không còn phù hợp với định hướng quy hoạch hiện nay.
Hải Phòng không còn cần thêm sân bay mới
Đối với Hải Phòng, quy hoạch trước đây từng đề xuất xây dựng một sân bay quốc tế mới tại Tiên Lãng.
Tuy nhiên, sau khi rà soát tổng thể, Cục Hàng không cho rằng khu vực Đồng bằng sông Hồng đã có đủ năng lực khai thác nhờ hệ thống gồm Nội Bài, Gia Bình, sân bay số 2 phía Nam vùng Thủ đô cùng với Cảng hàng không quốc tế Cát Bi, vốn được quy hoạch đạt công suất 18 triệu hành khách mỗi năm vào năm 2050.
Trong bối cảnh đó, việc đầu tư thêm một sân bay quốc tế mới tại Hải Phòng được đánh giá là chưa thực sự cần thiết.
Cục Hàng không cho rằng nguồn lực đầu tư nên được ưu tiên cho các công trình hạ tầng chiến lược khác như cảng biển, logistics và kết nối giao thông, nhằm tạo hiệu quả lan tỏa lớn hơn cho phát triển kinh tế vùng.
Quy hoạch mới hướng tới hiệu quả thay vì số lượng
Việc đồng thời bổ sung nhiều sân bay mới nhưng cũng mạnh dạn đề xuất loại bỏ những dự án không còn phù hợp cho thấy định hướng mới trong quy hoạch hàng không quốc gia.
Thay vì phát triển theo số lượng, hệ thống cảng hàng không sẽ được tổ chức theo hướng tối ưu hóa mạng lưới, tránh chồng lấn vùng phục vụ, sử dụng hiệu quả vùng trời và tập trung nguồn lực cho các dự án thực sự có khả năng tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội.
Nếu được phê duyệt, đây sẽ là lần điều chỉnh quan trọng, định hình mạng lưới hàng không Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới, đáp ứng yêu cầu phát triển, hội nhập và cạnh tranh của nền kinh tế.